Nội dung chính
Mảnh vỏ Trái Đất bị kẹt dưới đáy Thái Bình Dương đang “cọ xát” với mảng Bắc Mỹ, tăng nguy cơ động đất mạnh
Một nghiên cứu mới do tiến sĩ địa vật lý David Shelly và đồng nghiệp tại Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) công bố trên tạp chí Science đã phát hiện một mảnh vỡ của mảng kiến tạo, được gọi là mảnh Pioneer, đang mắc kẹt dưới đáy Thái Bình Dương. Sự tồn tại của mảnh này không chỉ làm thay đổi bản đồ địa chất sâu dưới biển mà còn tạo ra một vùng tiếp xúc mới giữa mảng Thái Bình Dương và mảng Bắc Mỹ – một yếu tố tiềm ẩn làm tăng khả năng xảy ra các trận động đất mạnh.
Cơ chế “hút chìm” và vị trí của mảnh Pioneer
Vỏ Trái Đất không phải là một lớp liền mạch mà bao gồm hàng chục mảng kiến tạo liên tục di chuyển. Khi một mảng bị đẩy xuống dưới mảng khác, quá trình này được gọi là “hút chìm”. Theo nghiên cứu, mảnh Pioneer là phần còn lại của một mảng đại dương đã bắt đầu chìm vào mảng Bắc Mỹ khoảng 30 triệu năm trước, nhưng hiện tại nó đã dừng lại và di chuyển song song với mảng Thái Bình Dương về phía tây bắc.
Ngã ba Mendocino – Điểm giao nhau quan trọng
Ở khu vực ngã ba Mendocino, nơi đứt gãy San Andreas nổi tiếng của California gặp vùng hút chìm Cascadia, các mảng kiến tạo Bắc Mỹ, Thái Bình Dương và Juan de Fuca/Gorda tương tác mạnh mẽ. Đây là nơi mảnh Pioneer gây ra một lớp tiếp xúc mới, tăng diện tích bề mặt tiếp xúc và tạo ra một “đứt gãy gần như nằm ngang” – giống như lớp kem phủ trên một chiếc bánh nhiều tầng.
Hệ quả địa chất và nguy cơ động đất
Ngay cả khi không có mảnh Pioneer, khu vực này đã được biết đến là vùng tiềm ẩn nguy cơ động đất mạnh do sự chồng chéo của nhiều mảng kiến tạo. Sự hiện diện của Pioneer làm tăng diện tích tiếp xúc giữa mảng Thái Bình Dương và mảng Cascadia, đồng thời tạo ra một nguồn năng lượng địa chấn mới có thể tự phát sinh các trận động đất.
Những nhà khoa học cảnh báo rằng, nếu mảnh Pioneer tiếp tục “cọ xát” với mảng Bắc Mỹ, áp lực sẽ tích tụ và có thể dẫn đến các sự kiện địa chấn có cường độ cao hơn mức dự đoán hiện tại.
Triển vọng nghiên cứu và dự báo
Phát hiện này cung cấp dữ liệu quý giá cho các mô hình địa chấn. Nhờ vào việc xác định vị trí và hành vi của mảnh Pioneer, các nhà địa chất có thể tinh chỉnh các mô hình dự báo, giúp cải thiện khả năng cảnh báo sớm cho các khu vực có nguy cơ cao.
Trong tương lai, các cuộc thăm dò địa chấn sâu hơn và việc sử dụng công nghệ sonar tiên tiến sẽ cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc bên dưới đáy đại dương và đưa ra các biện pháp giảm thiểu rủi ro cho cộng đồng.
Vỏ Trái Đất được tạo nên bởi rất nhiều mảng kiến tạo – Minh họa AI: Thu Anh
